Δυτικός Μαρξισμός / Δομικός Μαρξισμός

Δυτικός Μαρξισμός / Δομικός Μαρξισμός

Λουί Αλτουσέρ

Λουί Αλτουσέρ

Σχολή: Δυτικός Μαρξισμός / Δομικός Μαρξισμός

Περίοδος: Μεταμοντέρνα & Ενεργή Φιλοσοφία Πράξης (20ός–21ος αι.)

Ο Δυτικός Μαρξισμός και ο Δομικός Μαρξισμός είναι δύο διαφορετικές αλλά αλληλοσυνδεόμενες προσεγγίσεις της μαρξιστικής θεωρίας που αναπτύχθηκαν κυρίως τον 20ό αιώνα, με στόχο την ανανέωση και εμβάθυνση της σκέψης του Μαρξ πέρα από τον Ορθόδοξο Μαρξισμό και τον Μαρξισμό-Λενινισμό. Ο Δυτικός Μαρξισμός εμφανίστηκε μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση και εστιάζει περισσότερο στη φιλοσοφική, πολιτισμική και ιδεολογική διάσταση του καπιταλισμού, παρά στην οικονομική ανάλυση. Εκπρόσωποι όπως οι Lukács, Korsch, Gramsci, Adorno, Marcuse και Sartre ανέδειξαν θέματα όπως η αλλοτρίωση, η φετιχοποίηση, η ιδεολογία και η πολιτισμική ηγεμονία, ενσωματώνοντας μη μαρξιστικές προσεγγίσεις όπως η ψυχανάλυση, η φαινομενολογία και ο υπαρξισμός. Ο Δομικός Μαρξισμός, κυρίως μέσω του έργου του Louis Althusser, απορρίπτει τον ανθρωπισμό και τον οικονομικό ντετερμινισμό, προτείνοντας ότι η κοινωνία αποτελείται από τρία επίπεδα: οικονομικό, πολιτικό και ιδεολογικό, τα οποία αλληλεπιδρούν δομικά. Ο Althusser εισήγαγε έννοιες όπως η «διαρθρωτική αιτιότητα» και οι «Ιδεολογικοί Κρατικοί Μηχανισμοί», υποστηρίζοντας ότι η ιδεολογία λειτουργεί ως υλική πρακτική που διαμορφώνει τα υποκείμενα μέσω της επίκλησης (interpellation). Και οι δύο προσεγγίσεις απομακρύνονται από τον κλασικό μαρξισμό, δίνοντας έμφαση στην κουλτούρα, την υποκειμενικότητα και τις δομές, και συνέβαλαν στην ανανέωση της μαρξιστικής θεωρίας στον 20ό αιώνα.