Ιδεαλισμός

Ιδεαλισμός

Τζορτζ Μπέρκλεϋ

Τζορτζ Μπέρκλεϋ

Σχολή: Ιδεαλισμός

Περίοδος: Διαφωτισμός & Κλασική Νεωτερικότητα (18ος–19ος αι.)

Ο Ιδεαλισμός είναι φιλοσοφική θεωρία που δίνει προτεραιότητα στο πνευματικό ή νοητικό στοιχείο έναντι της ύλης. Ξεκινώντας από τον Πλάτωνα, όπου οι Ιδέες θεωρούνται η αληθινή πραγματικότητα, ο Ιδεαλισμός αναπτύχθηκε από φιλοσόφους όπως ο Descartes, ο Leibniz και κυρίως ο Kant, ο οποίος εισήγαγε τον υπερβατικό ιδεαλισμό, υποστηρίζοντας ότι η γνώση εξαρτάται από τις νοητικές δομές του υποκειμένου. Ο Γερμανικός Ιδεαλισμός κορυφώνεται με τον Hegel, ο οποίος θεωρεί ότι η Ιστορία και η πραγματικότητα είναι έκφραση της εξέλιξης του Απόλυτου Πνεύματος μέσα από διαλεκτική πρόοδο (θέση, αντίθεση, σύνθεση). Υπάρχουν διαφορετικές μορφές ιδεαλισμού, όπως ο υποκειμενικός (Berkeley) που θεωρεί ότι κάτι υπάρχει μόνο όταν γίνεται αντιληπτό, και ο αντικειμενικός, όπου οι ιδέες υπάρχουν ανεξάρτητα από την ανθρώπινη συνείδηση. Ο Ιδεαλισμός συγκρούεται με τον Υλισμό, που θεωρεί την ύλη ως πρωταρχική ουσία, ενώ ο Ιδεαλισμός εντοπίζει την ουσία στην εσωτερική πνευματική πραγματικότητα. Έχει βαθιά επιρροή στη μεταφυσική, στη θεολογία, στην αισθητική και στη σύγχρονη πολιτική θεωρία.