Πραγματισμός / Εργαλειακός Πραγματισμός

Πραγματισμός / Εργαλειακός Πραγματισμός

Τζον Ντιούι

Τζον Ντιούι

Σχολή: Πραγματισμός, Εργαλειακός Πραγματισμός

Περίοδος: Σύγχρονη Φιλοσοφία (τέλη 19ου–20ός αι.)

Ο Πραγματισμός και ο Εργαλειακός Πραγματισμός είναι φιλοσοφικά ρεύματα που εστιάζουν στην πρακτική αξία των ιδεών και στην χρήση της γνώσης ως εργαλείου επίλυσης προβλημάτων, αλλά διαφέρουν ως προς την έμφαση και την εφαρμογή τους. Ο Πραγματισμός, όπως διαμορφώθηκε από τους Peirce, James και Dewey, υποστηρίζει ότι η αλήθεια μιας ιδέας εξαρτάται από τις πρακτικές της συνέπειες και ότι οι έννοιες αποκτούν νόημα μέσα από την εμπειρία και τη δράση. Ο Εργαλειακός Πραγματισμός (ή Εμπειρισμός του Dewey) είναι ειδική μορφή του Πραγματισμού που αντιμετωπίζει τις θεωρίες ως εργαλεία για την επίλυση προβλημάτων, όχι ως ακριβείς περιγραφές της πραγματικότητας. Σύμφωνα με τον Dewey, η γνώση δεν είναι στατική αλλά δυναμική και εξελισσόμενη, και η αξία της κρίνεται από την ικανότητά της να προάγει την ανθρώπινη εμπειρία και να επιλύει κοινωνικά ζητήματα. Ο Πραγματισμός γενικά απορρίπτει τις απόλυτες μεταφυσικές αλήθειες, ενώ ο Εργαλειακός Πραγματισμός εστιάζει περισσότερο στην εκπαίδευση, την κοινωνική αλλαγή και την επιστημονική μέθοδο ως μέσα βελτίωσης της ανθρώπινης ζωής. Και οι δύο προσεγγίσεις προτείνουν ότι οι ιδέες πρέπει να αξιολογούνται με βάση την χρησιμότητα και την αποτελεσματικότητά τους, όχι την αντιστοιχία τους με μια υποτιθέμενη αντικειμενική πραγματικότητα.